Автор: goharmkhitaryan

Մայրցամաքների մակերևույթը ամենուրեք նույն ձևը չունի: Այնտեղ եղած հարթ և ընդարձակ տարածություններն անվանում են հարթավայրեր: Հարթավայրերը լինում են տարբեր մեծության: Աշխարհում ամենաընդարձակը Ամազոնի հարթավայրն է, որը գտնվում Է Հարավային Ամերիկա մայրցամաքում:

Հարթավայրերում գետերը շատ դանդաղ են հոսում, գրեթե աննկատ, որովհետև նրանց թեքությունը փոքր Է:
Հարթավայրերում տեղ-տեղ հանդիպում են բարձրացած տեղամասեր, որոնք կոչվում են բլուրներ: Բլուրն ունի ստորոտ, լանջ և գագաթ: Լեռները նման են բլուրներին, բայց շատ ավելի բարձր են: Բարձր լեռների գագաթները երբեմն գտնվում են ամպերից Էլ վեր և հաճախ ծածկված են հավերժական ձյունով ու սառույցով:
Աշխարհի ամենաբարձր լեռը Ջոմոլունգման Է, որը հայտնի Է նաև Էվերեստ անունով: Այն գտնվում է Եվրասիա մայրցամաքում, և նրա գագաթը ծովի մակարդակից բարձր է 8848 մետրով:
Լեռները, ինչպես և բլուրները, ունեն ստորոտ, լանջ և գագաթ: Հարթավայրեր և լեռներ կան նաև օվկիանոսի հատակին: Դրանք նույնպես ունեն տարբեր մեծություն և բարձրություն, սակայն, ծածկված լինելով օվկիանոսի ջրերով, չեն երևում:
Դեռ վաղ ժամանակներից մարդիկ բնակվում են ինչպես հարթավայրերում, այնպես էլ լեռնային շրջաններում:
Հարթավայրերը բնակության համար ամենահարմար տարածքներն են: Դրա համար էլ Երկրագնդի բնակչության մեծ մասն ապրում է հարթավայրերում: Այստեղ ավելի հեշտ է մշակել հողը, աճեցնել այգիներ, կառուցել քաղաքներ, գյուղեր և ճանապարհներ:
Չնայած դժվարություններին՝ լեռներում նույնպես կառուցում են գյուղեր և քաղաքներ, երկաթուղիներ ու ասֆալտապատ խճուղիներ: Լեռնային արագահոս գետերի վրա կառուցում են ջրային էլեկտրակայաններ: Լեռնային երկրներում մարդկանց ապրելու և աշխատելու ամենահարմար վայրերը լեռների միջև գտնվող ցածր ու հարթ տարածքներն են՝ լեռնահովիտները: Այստեղ նույնպես մշակում են տարբեր բույսեր: Իսկլ լեռներում ավելի շատ զբաղվում են անասնապահությամբ, որովհետև այնտեղ շատ արոտավայրեր կան:
Գեղեցիկ է լեռների բնությունը, մաքուր ու բուժիչ է նրա օդը: Դրա համար էլ լեռների գրկում կառուցում են հանգստյան տներ և առողջարաններ: Մարդիկ սիրում են իրենց հանգիստն անցկացնել լեռնային վայրերում, զբաղվել լեռնագնացությամբ, իսկ ձմռանը՝ Լեռնադահուկային մարզաձևով:
Անչափ գեղեցիկ է նաև Հայաստանի լեռների բնությունը:

Հարցեր և առաջադրանքներ
1. Ի՞նչ է հարթավայրը: Հարթավայրը հարթ և ընդարձակ տարածությունն է։
2. Ի՞նչ է բլուրը: Բլուրը բարձրացած տեղամասն է։
3. Ի՞նչ է լեռը և ինչո՞վ է տարբերվում բլրից:Լեռները բլուրներից շատ ավելի բարձր են։
4. Ի՞նչ մասեր ունեն բլուրը և լեռը: Լեռները և բլուրները ունեն ստորոտ, լանջ և գագաթ:
5. Ինչո՞վ են առանձնահատուկ լեռնահովիտները: Լեռնահովիտները ցածր ու հարթ տարածքներ են։
6. Ինչո՞վ են զբաղվում մարդիկ հարթավայրերում և լեռներում: Պատմիր ձեր բնակավայրում ապրող մարդկանց զբաղմունքների մասին:

Հարթավայրերում մարդիկ զբաղվում են հողագործությամբ, այգեգործությամբ, իսկ լեռներում պահում են կենդանիներ, անասուններ։ Մենք ապրում ենք Փարաքար գյուղում։ Այստեղ մարդիկ զբաղվում են տարբեր բաներով։ Ոմանք զբաղվում են այգեգործությամբ, որոշները անասնապահությամբ, կան մարդիկ ովքեր բույսերի և ծաղիկների ջերմոցներ ունեն։ Մեզ մոտ բոլորն ունեն գեղեցիկ և պտղատու այգիներ։

Проснулся Юрик утром. Посмотрел в окно.
Солнце светит. Денёк хороший.
И захотелось мальчику самому что-нибудь хорошее
сделать.
Вот сидит и думает: «Что, если б моя сестрёнка
тонула, а я бы её спас!»
А сестрёнка тут как тут:
— Погуляй со мной, Юра!
— Уходи, не мешай думать!
И Юра думает: «Вот если б на няню волки напали, а я бы их застрелил!»
А няня тут как тут:
— Убери посуду, Юрочка.
— Убери сама — некогда мне!
Покачала головой няня. А Юра опять думает: «Вот
если б Трезорка в колодец упал, а я бы его вытащил!»
А Трезорка тут как тут. Хвостом виляет: «Дай мне
попить, Юра!»
— Пошёл вон! Не мешай думать!
Закрыл Трезорка пасть, полез в кусты.
А Юра к маме пошёл:
— Что бы мне такое хорошее сделать?
Погладила мама Юру по голове:
— Погуляй с сестрёнкой, помоги няне посуду
убрать, дай водички Трезору.
(В. Осеева)

7. О чём думал мальчик? А как поступал?․Малъчик думал про хорошые поступки.А поступал он на оворот.
   Что посоветовала мама? Почему?.Мама посоветовала помогать няне гульать с сестрой и дать водички Трезору.потомушта ето хорошее дело.

Упр 1

Кто-дедушка,папа,собака,кот,сестрёнка,врач,няня, Юра․

Что-Чемодан,груша,диван,посуда,стул,лыжи.

Упр 5

хороший друг
хорошая книга
хорошее настроение
хорошие картины
чудесный день
чудесная погода
чудесное лето
чудесные поступки.

1. Ո՞րն է սեբաստացիական քո ամենամեծ ձեռքբերումը։ Պատմիր։ Իմ ամենամեծ ձեռք բերումը դա բլոգավարությունն է։
2. Ո՞րն է կրթահամալիրում քո ամենասիրելի վայրը, ինչո՞ւ է այն սիրելի(պատում)։ Իմ ամենասիրելի վայրը դպրոցի ագարակն է, որովհետև ես շատ եմ սիրում կենդանիներ։
3. Ո՞րն է քո դպրոցում ամենասիրելի վայրը, ինչու է այն սիրելի։ Իմ դպրոցի ամենասիրելի վայրը դպրոցի բակն է, այնտեղ մենք խնամում ենք բույսեր։
4. Ինչո՞վ է տարբերվում քո դպրոցը մյուս դպրոցներից։ Իմ դպրոցը տարբերվում է նրանով, որ մենք հաճախ աշխատում ենք համակարգիչներով։Նաև մենք ունենք մեր բլոգը։
5. Նշիր այն 7 «հրաշալիքները», որոնք կան կրթահամալիրում (ներկայացնում եք Power Point ծրագրով)։
6. Ո՞ր ուսուցչից ես ամենաշատը ոգեշնչվում, պատմիր նրա մասին(պատում)։ Ես ոգեշնչվում եմ ընկեր Վիկտորիայից, որովհետև նա շատ ընկերական է և բարի։Բայց իմ բոլոր ուսուցիներն էլ բարի են։
7. Քանի՞ սեբաստացի կա քո ընտանիքում։ Ո՞ր հատկանիշներով են նրանք սեբաստացի։ Իմ ընտանիքում սեբաստացի եմ՝ ես, իսկ եղբայրս ապագա սեբաստացի է։
8. Ի՞նչը կուզեիր փոխել կրթահամալիրում, ներկայացրու քո առաջարկները(պատում)։ Ես կցանկանայի , որ մեր կրթահամալիրի բոլոր մասնաճյուղերը լինեին մեկ շենքում ։ Շատ կցանակայի, որ մեր ագարակը ավելի մեծ լիներ և այնտեղ ավելի շատ կենդանիներ ապրեին։
9. Ո՞ր գործունեությունն է քեզ ամենից շատ դուր գալիս կրթահամալիրում։ Իմ ամենասիրելի գործունեությունը բույսերի խնամքն է, քանի որ ես շատ եմ սիրում աշխատել բույսերի և ծաղիկների հետ։

Վարժ 288

Կատարիր գործողությունները։

ա)60կգ-270գ=59կգ1000գ-270գ=59կգ730գ

12ց-82կգ=11ց 100կգ-82կգ=11ց 18կգ

7տ-5ց=7000կգ-500կգ=6500կգ

5կգ 400գ-600գ=4կգ 800գ

Վարժ 290

ա)Առաջինում կար-140 ընկույզ։

Առաջինից 20 ընկույզ լցրին երկրորդի մեջ,10-ը երրորդի մեջ։

Ընկույզի քանակները հավասարվեցին։

Քանի ընկույզ կար պարկերում միասին:

Լուծում

1)20+10=30

2)140-30=110

3)110-20=90

4)110-10=100

5)110+100+90=300

Պատ 1)-110 ընկույզ

2)-90 ընկույզ

3-100 ընկույզ

միասին-300 ընկույզ

Վարժ 299

Կատարիր բաժանում և արդյունքը ստուգիր հաշվիչով։

ա)2170:35=62

7310:34=215

բ)1428:14=102

114036:36=3167

Վարժ 286

Հաշվիր արտահայտության արժեքը։

ա)585×55=32175

828×882=730296

625×304=190000

8624×126=1086624

Վարժ 287

Հաշվիր արտահայտության արժեքը։

բ)(153×126-58×24)-(8000-3547)=13433

153×126=19278

58×24=1392

19278-1392=17886

8000-3547=4453

17886-4453=13433

Վարժ 290

ա)Առաջինում կա-140 ընկույզ։

Առաջինից 20 ընկույզ լցրին եկրորդի մեջ, 10-ը երորդի մեջ։

Ընկույզի քանակները հավասարվեցին։

Քանի ընկույզ կա պարկերում միասին։

Լուծում

1)10+20=30

2)140-30=110

3)110-20=90

4)110-10=100

5)110+100+90=300

Պատ 1)-110 ընկույզ

2)-90 ընկույզ

3-100 ընկույզ

միասին-300 ընկույզ

1. Բառերից անջատեք նախածանցները:

Վեր-հանել, դժ-բախտ, ան-հնար, չ-կամ, չ-գալ, դժ-գոհ, ան-հեռատես:

• Նախածանցներով ածանցավոր բառեր կազմեք:

Ան-հնար, չ-տես, դժ-բախտ, վեր-կենալ, արտ-ասանել:

• Բառերը բաժանեք արմատների, ածանցների և տեղավորեք աղյուսակում:

Բարձրաձայն, լավամարդ, անհանգիստ, լեզվանի, մարդկային, հեռագրատուն, լուսարձակ, բառ, պատուհան, հոգի, նավ, գալուստ, սառը, դանակ, գազանանոց, հողագուդ, բուժքույր, բժշկուհի:

պարզ	ածանցավոր	բարդ	Բարդ ածանցավոր
Նավ, բառ, հոգի, դանակ, սառը, գալուստ,	անհանգիստ, բժշկուհի, մարդկային,	լավամարդ, գազանանոց, հողագուդ, լեզվանի, պատուհան, բուժքույր,	Հեռագրատուն, լուսարձակ

• Պարզ բառերին արմատներ ավելացրեք և ստացեք բարդ բառեր:

Շուն, գինի, բույս, հույս, տարի, օր:

Նախ-շուն, գինե-տուն, դեղա-բույս, տարե-մուտ օր-ացույց

Վարժ 275

ա)1 մետր քառակուսու համար ստանում է — 1200 դրամ

Որքա՞ն կկազմի 5 օրվա աշխատավարձը, եթե 1 օրում վերանորոգում է 4 մետր քառակուսի։

Լուծում

1200×4=4800

4800×5=24000

Պատ 24000

բ)1 անդրավարտիք կարելու համար ստանում է-3000 դրամ

1 օրում կարում է 2 անդրավարտիք։

Որքան է կազմու մեկ շաբաթվա աշխատավարձը, եթե շաբաթ՝ կիրակի օրերը նա չի աշխատում։

Լուծում

3000×2=6000

6000×5=30000

Վարժ 283

ա)2, 4, 8, 16, 32, 64. 7, 14, 21, 28, 35, 42.

Վարժ 261

ա]37x(709-5×55)+64000:(250×8)=80058

5×55=275

709-275=434

37×434=16058

250×8=2000

64000:2000=32

16058+64000=80058

վարժ 263

ա]Աճման կարգով

5, 16, 324, 350, 7842, 7845, 22024, 22105, 333333,

բ]Նվազման կարգով

777777, 35687, 35609, 1880, 1875, 371, 324, 24, 7.

Վարժ 270

ա]Երկու թվերի գումարը-2410 է։

Երկրորդ թիվը-420-ով մեծ է։

Որո՞նք են այդ թվերը։

Լուծում

1)2410-420=1990

2)1990:2=995

3)995+420=1415

Պատ 1)995

2)1415

բ)Երկու թվերի գումարը-1852 է։

Երկրորդ թիվը-450-ով փոքր է։

Որո՞նք են այդ թվերը։

Լուծում

1)1852-450=1402

2)1402:2=701

3)701+450=1151

Պատ 1)701

2)1151

Անհրաժեշտ նյութեր՝ ապակյա փոքր բանկաներ, չոր հոտավետ ճյուղեր, վուշի թել, կոճակներ, ժանյակ  գուաշ, սիլիկոնային սոսինձ: